Wat is Dunyazad

Stel je een perkament voor.

Je opent het en er staat een verhaal. Je leest het, sluit het weer. Zodra je het opnieuw opent, is het verhaal anders – maar er zit iets in dat je al eerder bent tegengekomen. Of hetzelfde land, gezien vanuit een ander raam. Of een platte steen op een rots, die dertig jaar geleden de plek was van een andere man.

Niemand heeft het je verteld. Je hebt het herkend.

Dunyazad is dat perkament. Dunyazad wordt niet vertaald.

De draad die het verbindt

Een verhaal kan verbonden zijn met een ander door een persoon, een plaats, een moment in de tijd. En soms door een idee – dat is de verbinding die het meest verrast, omdat het verhalen bij elkaar houdt die verder niets gemeen hebben. Een provinciefabriek in 1991, een heks op een Ligurische klif, een dorp op een planeet met twee zonnen: en in alle drie dezelfde handeling, iemand die stiekem iets goeds doet en er met niemand over praat.

Deze dingen hier zijn geen verwijzingen. Het zijn poorten. Elke poort opent zich en leidt naar de verhalen waarin die persoon, die plek, dat idee echt belangrijk zijn — te beginnen met die waarin ze het meest belangrijk zijn.

Voor de lezer

Zodra je binnenkomt, is de pergamena van jou. Dunyazad – die in Duizend en één nacht de zus is die elke nacht om een nieuw verhaal vroeg – onthoudt wat je hebt gelezen en stelt het niet opnieuw voor. Maar vooral begrijpt ze hoe je leest: volg je een persoon door de jaren heen, ben je gehecht geraakt aan een land, of is het een idee dat terugkeert dat je vasthoudt? En ze leidt je verder op die draad, niet op een andere.

Twee lezers die aan hetzelfde verhaal beginnen, eindigen op verschillende plekken. Dat is de kern van de zaak.

Voor schrijvers

Onder de verhalen ligt een mycelium: het dunne netwerk dat onder de grond zit en dat niemand ziet, terwijl wat aan de oppervlakte verschijnt de verhalen zijn. Hier schrijven betekent daarop enten.

Je verhaal neemt zijn mensen, zijn plaatsen, zijn ideeën mee – en vanaf dat moment kan iemand die uit een ander verhaal komt in het jouwe terechtkomen, omdat jullie een stad, een beroep, een obsessie delen. En wie jouw verhaal binnenkomt, kan er weer verder trekken naar de rest van de wereld.

Je kunt je eigen territorium opbouwen, met je eigen personages die zich bewegen door jouw verhalen. Of je kunt je aansluiten bij wat er al is, en iemand lenen – met toestemming van degene die hem/haar heeft bedacht. Beide dingen sluiten elkaar niet uit: de wortels zijn hetzelfde.

En, als je wilt, de machine eronder

Om ervoor te zorgen dat dit alles werkt, zijn er vervelende dingen nodig die goed gedaan worden. Elke persoon, plaats, object of idee heeft een stabiele identiteit die nooit verandert: twee Margherita's blijven twee Margherita's, zelfs na duizend verhalen. Elke relatie heeft gewicht, want verschijnen in een scène is niet hetzelfde als een verhaal dragen. En elk verhaal speelt zich af op een unieke tijdslijn – dezelfde voor een augustus op het platteland als voor een planeet met een eigen kalender – zodat 'eerder' en 'later' iets betekenen.

Vandaag houdt het mycelium 7 verhalen en 100 referenties bij elkaar, waarvan 15 in meer dan één verhaal voorkomen, van 1991 tot 2300.