Kio estas Dunyazad

Imaginu pergamenon.

Vi malfermas ĝin, kaj estas rakonto. Vi legas ĝin, kaj fermas. Aŭtune vi denove malfermas ĝin, kaj la rakonto estas alia — sed en ĝi estas iu, kiun vi jam renkontis. Aŭ la sama lando, rigardata el malsama fenestro. Aŭ plata ŝtono sur roko, kiu tridek jarojn antaŭe estis la loko de alia homo.

Neniu diris al vi. Vi rekonis ĝin.

Dunyazad estas tiu pergamento.

La fadeno kiu tenas

Rakonto ligiĝas al alia pro persono, pro loko, pro momento en la tempo. Kaj foje pro ideo — kiu estas la ligo plej surpriza, ĉar ĝi tenas kune rakontojn, kiuj nenion alian havas komunajn. Fabriko en la itala provinco en 1991, sorĉistino sur liguria klifo, vilaĝo sur planedo kun du sunoj: kaj en ĉiuj tri la sama gesto, iu faranta bonan aferon sekrete kaj ne diranta al iu ajn.

Ĉi tiuj aferoj ĉi tie ne estas rememoroj. Ili estas pordoj. Ĉiu malfermiĝas kaj gvidas al la rakontoj en kiuj tiu persono, tiu loko, tiu ideo vere gravas — komencante de tiuj en kiuj ili plej gravas.

Por la legantoj

Eniriĝante, la pergamenaro fariĝas via. Dunyazad — kiu en la Mil kaj unu noktoj estas la fratino kiu ĉiunokte petis alian rakonton — memoras kion vi legis kaj ne proponas ĝin al vi denove. Sed ĉefe komprenas kiel vi legas: ĉu vi sekvas personon tra la jaroj, ĉu vi allikiĝis al lando, ĉu kio tenas vin tie estas ideo kiu revenas. Kaj ĝi kondukas vin pluen laŭ tiu faden', ne laŭ alia.

Du legantoj, kiuj ekiras de la sama rakonto, finas en du diversaj lokoj. Jen la punkto.

Por verkantoj

Sub la rakontoj troviĝas micelio: la subtila reto kiu kuŝas sub la tero kaj kiun neniu vidas, dum tio, kio aperas sur la surfaco, estas la rakontoj. Skribi ĉi tie signifas enŝprafi sin tie sube.

Via via, via rakonto portas kun si siajn homojn, siajn lokojn, siajn ideojn — kaj de tiu momento, kiu venas el rakonto de iu alia, povas trovi sin en via, ĉar vi dividas urbon, metion, obsodon. Kaj kiu eniras vian rakonton, povas eliri al la resto de la mondo.

Vi povas konstrui vian propran teritoriojn, kun viaj roluloj moviĝantaj inter viaj rakontoj. Aŭ enŝarĝiĝi en tion, kio jam ekzistas, kaj prunti iun – petante tion al kiu kreis lin. La du aferoj ne ekskludas unu la alian: la radikoj estas la samaj.

Kaj, se vi interesiĝas, la maŝino sube

Por ke ĉio funkciu, necesas enuaj aferoj bone faritaj. Ĉiu persono, loko, objekto aŭ ideo havas stabilan identecon, kiu neniam ŝanĝiĝas: du Margherita-oj restas du Margherita-oj eĉ je mil rakontoj for. Ĉiu ligo havas pezon, ĉar aperi en sceno ne estas la sama kiel teni rakonton. Kaj ĉiu rakonto staras sur ununura tempolinio — la sama por aŭgusto en la provinco kaj por planedo kun sia propra kalendaro — tiel ke «antaŭ» kaj «post» signifu ion.

Hodiaŭ la micelio kunigas 7 rakontojn kaj 100 referencojn, el kiuj 15 aperas en pli ol unu rakonto, de 1991 ĝis 2300.